Izindaba neNhlangano, Ifilosofi
Ama-aphorisms yesiLatin ngokuhumusha ngesiRashiya
Ukusetshenziswa kwama-aphorisms enkulumweni yokuzibandakanya kuvamile kakhulu kangangokuthi abaxhumana nabo bavame ukungacabangi ngisho nalabo abasebenzisa ukukhuluma kwabo. Kuvela ukuthi abaningi babo bangabantu abahlala eGreece noma eRoma, kanye namafilosofi aseNkathi Ephakathi.
Ama-aphorisms aseLatini asetshenziswa kakhulu lapho efuna ukubeka isisindo emazwini abo. Abantu baleso sikhathi babekwazi ukugcina umhlaba nokuthi yini ewugcwalisayo, futhi ushiye umbono wabo kulokhu ngamazwi ambalwa.
Ukuhlakanipha kwe-Ancients
Impucuko yamaGreki namaRoma asendulo ibonakala ngokuthuthukiswa kwezesayensi, isiko nobuciko. Ubufakazi obuningi bokuthi abantu baleso sikhathi babefundile kakhulu befinyelele ezinsukwini zethu. Njengoba kujwayelekile kuzo zonke izinkambiso, zinesiqalo, ziqhakaza futhi ziwa.
Lokho okwashiwo abaseSomeriya basendulo mayelana nendawo yonke, isayensi kanye nendawo yonke, amaGreki aphinde athola, futhi amaRoma awalandela. Ngenkathi impucuko yabo yawela ekutheni, kwakuyiNkathi Ephakathi Yomnyama, lapho isayensi ivinjelwe. Ososayensi kwakudingeka babuyisele okuningi, kuhlanganise nolwazi olulahlekile. Akuyona ize ngokuthi kuthiwa konke okusha kudala okukhohliwe.
Kwenzeka futhi ngamazwi asefilosofi zasendulo kanye nezibalo zomlando. Ukuhlakanipha nokugcinwa kwabo kwezwe kwaphakade bathatha ama-latrisms aseLatini. Ngokuhumusha ngesiRashiya, baba amazwi avamile abasiza ukudlulisela abalaleli ukubaluleka noma ukunemba kolwazi, noma ukukhombisa ukukhishwa kwesipikha nomzwelo wakhe.
Isibonelo, uma othile enza iphutha, bavame ukusho ukuthi ngumuntu ukuphambuka , engazi ukuthi la mazwi angowesikhulumi samaRoma uMark Anne Senek uMdala, owahlala ngo-55-37 BC. E. Ubuntu abaningi obudumile bokudala bashiye ama-aphorisms asebe yizinkulumo zansuku zonke esikhathini sethu.
Amazwi kaKesari
Omunye wabantu obuqhakazile besikhathi sakhe, owaziwa ngaso sonke isikhathi, nguGaius Julius Caesar. Lo wesopolitiki onethalente nomholi omkhulu wezempi wayengumuntu oqinile futhi onesibindi owashiya izitatimende ezaveza ubuntu bakhe.
Isibonelo, inkulumo yakhe i-Alea jacta est ( yafa ) ngenkathi kuwela i-Rubicon ngenkathi umkhankaso wezempi wamholela ekubeni namandla onke phezu koMbuso WaseRoma. Kwazizukulwane ezalandela, kwaqala ukusho ukuthi kwakungekho ukubuyela emuva, futhi kwachazwa lapho kwenzeka okuthile.
I-aphorisms yesiLatini kaKhesari imfushane, kodwa ifundisa kakhulu. Ngesikhathi esemkhankasweni olandelayo enqoba inkosi yaseBossporus umbuso u-Pharnac, wamchaza ngamagama amathathu kuphela: "Veni, vidi, vici" ( weza, wabona, wanqoba ).
Wonke umuntu uyazi inkulumo eyaziwa ngokuthi "Wonke umkhandi wendoda yokuphelela kwakhe" yi- credo yokuphila yalowo muntu omkhulu.
Kufakiwe Aphorisms of Cicero
Cicero Marcus Tullius Cicero 0 Lalela Funda Kudivayisi kuphela Kwengeziwe BC. E. Futhi iminyaka engu-63 wakwazi ukuvakashela kokubili umbusi wesifundazwe, isombusazwe, umkhulumeli wezombusazwe kanye nomfilosofi. Umuntu onomusa ongavamile, ushiye imisebenzi enjalo ehlakaniphile ngokuthi "Emithethweni", "Esimweni" nakwabanye.
Kufakiwe 0 Lalela Funda Kudivayisi kuphela Kwengeziwe Buka Ukukhuluma kwakhe "Ngezikhathi, mayelana namasiko" kuye kwathandwa, ikakhulukazi kubantu, phakade abanelisekile. Akuyona into edumile engasho ukuthi "Umkhuba ungokwemvelo." Kuye kwavame kakhulu ukuthi abaningi kulabo abakukhulumayo bayomangala lapho bezwa ukuthi bacaphuna isazi sefilosofi saseRoma sasendulo.
Inkulumo ephawulekayo ethi "Izwe Elibi Kakhulu Kuncono KuneMpi", elalikhulunywe phakathi nezimpi kanye ne-armistice, nayo i-Cicero.
Izitatimende zikaMarcus Aurelius
I-aphorisms yesiLatini ngokuphila okuvulekele kubantu banamuhla isimo sengqondo sezwe lesazi-zefilosofi nabadala bamazwe asekudala. Ngokwesibonelo, amanothi efilosofi kaMarcus Aurelius, umbusi waseRoma owayehlala kusukela ngo 121-180 AD. E., mchaza njengomuntu ohlakaniphile nokuqonda.
UMarcus Aurelius wayengomunye wabaseStoiki futhi wayengesiyena umbusi kuphela, kodwa futhi nomfilosofi. Ukucabanga kwakhe ngesikhathi ayehlala ngaso, wabhala phansi nge-diary, eyayibiza ngokuthi "Yodwa naye." Akazange ahlose ukumemezela imicabango yakhe, kodwa indaba yayihlukile. Manje bangakwazi ukuhlangana nanoma ubani ofuna ukwazi ukuthi yimaphi amagama asetshenziswayo enkulumweni yakhe.
"Ukuphila kwethu yilokho esikucabangayo ngakho," kusho abaqeqeshi abakhulu bomuntu siqu nabaqeqeshi bezengqondo, becaphuna umbusi ohlakaniphile. Kuyamangalisa ukuthi indoda ephila iminyaka engu-2000 eyedlule yazi lokhu, nokuthi namuhla abantu baqeqeshwa imali ukuze baqonde le nkulumo ngemali ukuze bashintshe izimpilo zabo.
Ut si diem mortis meae no Dum nemo nonito felix felicis - "Phila sengathi uzokufa", "Akekho ojabulayo aze azicabange ukuthi uyajabula" - yizi-latrisms zesiLatini, ukuhunyushwa kwalo okungeke kwamukeleke kuphela ngabafilosofi bamuva , Kodwa futhi abantu abathandayo abazindla ngempilo yabo. Ngakho uMbusi WaseRoma Yasendulo wabonisa uMark Aurelius.
Ama-Aphorisms kaSeneca Lucia Annea
Umfundisi omkhulu kaNero, isazi sefilosofi, imbongi nesombusazwe, uSeneca washiya inzalo ngemisebenzi eminingi yefilosofi nokubhala, ehlanganiswa nokuhlakanipha kwakhe nokuqonda kwezinqubo ezenzeka ekuphileni.
I-aphorisms yamaLatini edumile kunazo zonke, ezisepeni lakhe, isasebenza nanamuhla. "Ohluphekayo akakho owodwa okwanele, kodwa ofuna okungaphezulu" ungomunye wamazwi akhe akhulunywa lapho umuntu ekhuluma ngomuntu ohahayo, isikhulu esonakele noma osombusazwe.
Kusukela esikhathini seSeneca, okuncane kushintshile emvelweni wobuntu. "Uma ungeke ukwazi ukuguqula umhlaba, shintsha isimo sengqondo kuleli zwe" - lezo zilimi zesiLatini ezihunyushwa ngezilimi eziningi manje zibizwa ngabazombusazwe, izazi zezezingqondo, izazi zefilosofi zasemakhaya nalabo abahlanganyela ekukhuleni komuntu siqu. Ezimweni eziningi, akekho okhumbula igama lomlobi wale migqa.
Lesi yisikhathi esibuhlungu sabo bonke abantu abakhulu abaye bashiya amazwi angunaphakade emva kwabo.
Ama-aphorisms enkulumweni yansuku zonke
Ungayithola kangaki izwi elihlakaniphile emlonyeni wezihlobo nabangani, osombusazwe nabamemezeli bethelevishini, izazi zengqondo kanye nabesifazane abadala ebhentshini emnyango? Nsuku zonke. Ukuphindaphinda ama-aphorisms aseLatin mayelana nothando, impilo noma izenzakalo zezombangazwe kuleli zwe, abantu bahlale bethi lokho izazi zefilosofi zasendulo zacabanga eminyakeni engaphezu kwengu-2 000 edlule.
"Ukuphuza kangcono kunokungalokothi" - kusho namuhla sekwephuzile, ekhuluma le nkulumo, kusho umlobi we "History of Rome" nguThith Livy.
Lapho kunenkathazo futhi umngane efika ekuhlanguleni, emazweni ahlukene abantu bathi umngane ufundela isidingo, eqinisekisa isikhathi ngasinye ngokuphila kwakhe ngamazwi kaPetronia Arbiter, umbhali weveli "Satyricon".
Kodwa hhayi kuphela eRoma lasendulo kwakuyizazi zefilosofi nezihlakaniphi ezashiya inzalo yabo nenzalo, okuyize ngisho nangemva kwamakhulu eminyaka. Ezikhathini Ephakathi kwahlala nabacwaningi abafanelekile ukuphindaphindiwe.
Ukuhlakanipha kweNkathi Ephakathi
Nakuba emibhalweni eminingi yomlando ama-Middle Ages abizwa ngokuthi ahlukumezekile, izingqondo ezikhanyayo zazihlala ngaleso sikhathi, zishiya ifa elikhulu.
Izazi zefilosofi eziningi nezombusazwe zafunda ukuhlakanipha kwabasendulo babo basendulo, kodwa okuhlangenwe nakho kwamakhulu eminyaka adlule akuzange kuvimbele ukwenza izinto ezintsha. Isibonelo, isazi esikhulu sezibalo, isazi sefilosofi, isazi sefilosofi kanye nesazi-mandla kusuka eFrance uRene Descartes nguye owasungula ifilosofi esekelwe kokubili komphefumulo nomzimba.
Phakathi kwezitatimende zakhe ezidumile ezifana "Ngicabanga, kusho ukuthi ngikhona" (Cogito, sum sum) kanye "Nokungabaza kukho konke" (Quae quaestio). Wayengowokuqala ukucacisa ukuthi kukhona ukuxhumana phakathi komzimba ongahlali nomphefumulo.
Isazi sefilosofi esikhulu esivela kuHolland Baruch Spinoza sashiya izitatimende ezibalulekile ezifanele kuze kube namuhla. Isibonelo, "Uma nje ucabanga ukuthi awusesimweni sokwenza umsebenzi othize, kusukela ngaleso sikhathi umphumela wakho awunakwenzeka kuwe" (Uma ufuna ukufaka isikhunta se-intanethi noma i-non-turbis impossibilis evadat). Yile ndlela abaqeqeshi banamuhla abafunda ngayo ekukhuleni komuntu lapho bezama ukuqonda.
Izingqondo ezinkulu zanikeza ukucabanga kwazo hhayi kuphela kwifilosofi nezombusazwe, kodwa ekuthandweni nasekuthandaneni.
Ama-aphorisms wobungane
Ubungane buyakwazisa ngaso sonke isikhathi. Wanikeza izinkondlo nezinkondlo kuye, izingqondo ezinhle kakhulu zesintu zakhuluma ngaye. Ama-latrisms aseLatini womngane asinda kuze kube yilolu suku:
- "Ngaphandle kobuhlobo beqiniso, ukuphila akulutho," kusho uCicero;
- "Umngane ungumphefumulo munye ohlala emizimbeni emibili" - Amazwi ka-Aristotle;
- "Ubuhlobo buphela lapho ukungaqiniseki kuqala" - kubalwa uSeneca;
- "Ubuhlobo, obuphelile, akakaze neze buqale" - ngakho uPublius wacabanga.
Abantu baleso sikhathi babehluke kakhulu ngokomzwelo kwabameleli bekhulu lama-21. Babengabangane, bezondwa, bekhonjwe futhi bathandana njengoba nje abantu bebenza ngaso sonke isikhathi.
Amazwi aseLatini ngothando
Lo mzwa omuhle uhlabelelwe ngesikhathi lapho kungekho ulimi olulotshiwe, futhi ngemuva kokuba luvele. Mayelana naye babhala ngaphambi kokuqala kwenkathi yethu, babhala namuhla. Kusukela ezihlakaniphilweni zangezinsuku ezedlule kwakukhona ama-latrisma aseLatini mayelana nothando, ngokuhunyushwa ngesiRussia lapho abaningi bajwayele khona.
- "Ukuphikisana kwabathandani ukuqala kabusha kothando," uTerence wacatshangelwa;
- "Ngokuba othandekayo akukho lutho olungenakwenzeka" -amazwi kaCicero;
- "Uma ufuna ukuthandwa, ngithanda," kusho uSeneca;
- "Uthando luyi-theorem okumelwe ibonakaliswe nsuku zonke" - ngakho-ke i-Archimedes kuphela engayisho.
Lena yingxenye encane yamazwi amakhulu ngothando, kodwa ngaso sonke isikhathi wonke umthandi ngokwakhe ngokwakhe waba yinduna futhi wathola izici ezintsha zalo mzwelo.
Similar articles
Trending Now